#KonstytucjaDlaNauki – Ustawa 2.0 – Prawa i obowiązki studenta

W dniach 19-20 września 2017 roku, w Krakowie podczas Narodowego Kongresu Nauki, Wicepremier, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Jarosław Gowin przedstawił treść nowej ustawy regulującej zagadnienia nauki i szkolnictwa wyższego, w tym rzecz jasna praw i obowiązków studenta. W ciągu najbliższych tygodni przedstawimy Wam precyzyjnie i szczegółowo nowe regulacje w kontekście całości rozwiązań nowej ustawy oraz zmiany jakie będą miały praktyczne przełożenie na studencką codzienność. Omówimy dokładnie co się zmieni w ramach toku studiów, kwestii pomocy materialnej, zasad reprezentacji interesów studentów czy odpowiedzialności dyscyplinarnej. A zmienia się naprawdę niemało. Dzisiaj przedstawiamy Wam ogólny zarys zaproponowanych przez Ministerstwo regulacji dotyczących praw i obowiązków studenta.

Katalog praw studenta związanych z tokiem studiów

 Ustawa 2.0 w zasadzie zakres praw studenta pozostawia niezmienionym w stosunku do obecnie funkcjonujących rozwiązań. Ustawa precyzyjnie reguluje uprawnienia studenta konstruując katalog uprawniający studenta do:

  1. przenoszenia i uznawania punktów ECTS uzyskanych w tej samej lub w innej uczelni, w tym zagranicznej,
  2. odbywania studiów według indywidualnego toku studiów,
  3. urlopów od zajęć oraz usprawiedliwiania nieobecności na zajęciach,
  4. zmiany kierunku studiów,
  5. przeniesienia na studia stacjonarne albo niestacjonarne,
  6. przystąpienia do egzaminu komisyjnego przy udziale wskazanego przez niego obserwatora,
  7. uzyskania warunkowego zezwolenia na podjęcie studiów w następnym roku lub semestrze.

Należy również wyraźnie podkreślić, że w dalszym ciągu organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta będzie określał regulamin studiów uchwalany na drodze analogicznej procedury, która funkcjonuje obecnie. Tym samym, nowa ustawa uwzględnia funkcjonującą dotychczas bezwzględną konieczność uzgodnienia regulaminu studiów z uczelnianym organem uchwałodawczym samorządu studenckiego. W przypadku braku porozumienia między senatem uczelni a samorządem studenckim w sprawie treści regulaminu, pozostaje w mocy także przepis umożliwiający jego wejście w życie, ale w drodze ponownej uchwały senatu uczelni podjętej większością co najmniej dwóch trzecich głosów jego statutowego składu (tak samo jak to ma miejsce na mocy obecnej ustawy).

Jedną z najdalej idących zmian jest odejście od dotychczasowego modelu zawierania umów student-uczelnia. W ich miejsce ustawa wprowadza zobowiązanie uczelni do podania pełnego katalogu opłat oraz ich wysokości, które będą obowiązywały studenta przez okres całych studiów, już przed rozpoczęciem rekrutacji.  Obowiązek ten jest bezpośrednio skorelowany
z dodatkowym instrumentem ochronnym mającym skutecznie uniemożliwić pobieranie nielegalnych opłat. Mianowicie minister będzie miał możliwość nałożenia na uczelnię kary
w wysokości do 50 tysięcy złotych za każdą nielegalnie pobraną opłatę od studentów.

Należy również wspomnieć, że ustawa 2.0 nakłada na uczelnie precyzyjnie wyartykułowany obowiązek terminowego wydawania dyplomów (obecnie tę kwestię reguluje rozporządzenie
w sprawie dokumentacji przebiegu studiów). Między innymi dlatego dotychczasowy termin, który obliguje uczelnie do wydania dyplomu w ciągu 30 dni od daty obrony jest wielokrotnie łamany. Również tutaj uczelnia w przypadku naruszenia tak istotnego prawa będzie mogła być ukarana karą w wysokości do 5 tysięcy złotych.

 

Pomoc materialna

 Nowa ustawa niezmienionym pozostawia również katalog uprawnień związanych z systemem bezzwrotnej pomocy materialnej funkcjonujący także na podstawie takich samych zasad ich przyznawania. W dalszym ciągu student, na podobnych zasadach, będzie mógł ubiegać się o:

  1. stypendium socjalne; stypendium dla osób niepełnosprawnych; zapomogę;
  2. stypendium rektora;
  3. stypendium ministra
  4. zakwaterowanie w domu studenckim uczelni lub wyżywienie w stołówce studenckiej uczelni;
  5. zakwaterowanie małżonka lub dziecka w domu studenckim uczelni;

a także

  1. stypendium za wyniki w nauce finansowane przez osobę fizyczną lub osobę prawną niebędącą państwową ani samorządową osobą prawną;
  2. pomoc materialna przyznawana studentowi przez jednostkę samorządu terytorialnego;
  3. kredyt studencki (dla studentów, którzy nie ukończyli 30. roku życia)

Co więcej w dalszym ciągu rektor w porozumieniu z samorządem studenckim będzie ustalał wysokość miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne oraz regulamin pomocy materialnej dla studentów. W przypadku funkcjonowania w uczelni komisji stypendialnych, większość składu będą stanowić studenci.

 

Samorząd studencki i uczelnianie organizacje studenckie

Przepisy dotyczące umocowania i uprawnień samorządu studenckiego (w tym Parlamentu Studentów Rzeczypospolitej Polskiej), który w dalszym ciągu pozostanie wyłącznym reprezentantem ogółu studentów danej uczelni, pozostają praktycznie niezmienione. Co więcej, ustawa przewiduje dodatkowe umocowanie organów samorządu. Mianowicie w skład nowego organu – rady uczelni, obligatoryjnie wchodzi przewodniczący samorządu studenckiego.
Jest to niezwykle ważna zmiana ze względu na olbrzymią rolę jaką rada uczelnie będzie pełniła na mocy nowych przepisów. To właśnie rada uczelnie będzie odpowiedzialna za uchwalanie strategii uczelni; opiniowanie projektu statutu; sprawowanie nadzoru nad gospodarką finansową uczelni; opiniowanie planu rzeczowo-finansowego i sprawozdania z jego wykonania; sprawowanie nadzoru nad zarządzaniem uczelnią, a także wskazywanie kandydatów na rektora. Ponadto zapewnione w kształcie praktycznie niezmienionym pozostaje także prawo studentów do zrzeszania się w uczelnianych organizacjach studenckich.


Inne prawa studenta

 W mocy pozostaną także, przepisy zapewniające:

  1. prawo do korzystania z 50% ulgi w opłatach za przejazdy publicznymi środkami komunikacji miejskiej;
  2. prawo do podjęcia akcji protestacyjnej oraz strajku studenckiego
  3. prawo do przeszkolenia w zakresie praw i obowiązków studenta (szkolenia dalej będzie prowadził samorząd studencki uczelni we współpracy z Parlamentem Studentów Rzeczypospolitej Polskiej)